Kariera

Sprawdź jak może wyglądać Twoja kariera w MDDP. Zachęcamy do zapoznania się z aktualnymi ofertami pracy więcej

20-01-2012
Za błędny formularz fiskus zabiera zwolnienie

Najbliższa rodzina nie płaci podatku, gdy zgłosi skarbówce darowiznę lub spadek. Ulga nie powinna przepadać, gdy podatnik pomyli druk zgłoszenia
Niektóre urzędy skarbowe nie pozwalają podatnikom skorzystać z ulgi po otrzymaniu spadku lub darowizny, jeśli darowany lub odziedziczony majątek zgłoszą na niewłaściwym druku. Chodzi o zwolnienie z podatku przewidziane dla najbliższej rodziny. Małżonek, zstępny, wstępny, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha nie zapłacą podatku od spadku czy darowizny, jeśli zgłoszą ten fakt skarbówce w ciągu pół roku na formularzu SD-Z2. Gdy podatnik zamiast SD-Z2 (zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych) złoży druk SD-3 (zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych), może mieć problem, aby z ulgi w ogóle skorzystać. Takich kłopotów doświadczyła nasza czytelniczka. Odziedziczyła dom po zmarłej matce. Fakt ten zgłosiła do urzędu skarbowego po czterech miesiącach od nabycia majątku. Informację o spadku podała na formularzu SD-3 zamiast SD-Z2.
– Urzędniczka nakazała mi zapłatę ponad 12 tys. podatku. Zaciągnęłam pożyczkę i wpłaciłam należną sumę. Do dziś spłacam tę kwotę – żali się pani Alicja z Warszawy.
Ministerstwo Finansów jest zdziwione tą sprawą.
– Pomyłka w formularzu nie pozbawia podatnika ulgi w podatku od spadków i darowizn. Jeśli zgłoszenie spadku nastąpiło w ustawowym sześciomiesięcznym terminie, podatnik nie płaci podatku – zapewnia w rozmowie z nami Wiesława Dróżdż z MF.
Warunki ustawowe
Podatnicy, nabywając spadek od najbliższej rodziny, mają prawo do zwolnienia go z podatku, pod warunkiem zgłoszenia nabycia rzeczy i praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Remigiusz Fijak, doradca podatkowy, menedżer w spółce doradztwa podatkowego ABC Tax, wyjaśnia, że przy uldze z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.) ważne jest, aby spadek pochodził od osoby z zerowej grupy podatkowej oraz aby zgłoszenie nabycia rzeczy lub praw zostało dokonane w terminie.
– Niedochowanie tego warunku oznacza utratę prawa do zwolnienia z podatku – ostrzega Anna Skibińska, młodszy konsultant w MDDP Doradztwo Podatkowe.

Zgłoszenie powinno nastąpić na ustalonym w rozporządzeniu ministra finansów wzorze (SD-Z2), przy czym brzmienie przepisów ustawy nie wskazuje, by był to warunek zwolnienia.
Innego zdania jest Ewa Opalińska, doradca podatkowy w Gide Loyrette Nouel. Według jej opinii, gdy podatnik złoży niewłaściwy formularz, np. SD-3 zamiast SD-Z2, czyli zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw, to trudno uznać, że zawiadomienie, o którym mowa w przepisach ustawy o podatku od spadków i darowizn, zostało złożone. Tym samym trudno uznać, że został dopełniony warunek niezbędny do uzyskania zwolnienia z podatku.
W tym miejscu warto zacytować wyrok z 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt II FSK 1648/09), w którym NSA wskazał, że złożenie zgłoszenia SD-Z1 (druku obowiązującego przed SD-Z2) w ustawowym terminie jest warunkiem skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Zwolnienie podatkowe jest instytucją prawa materialnego. Przepisy określające warunki zwolnienia, stanowiące element tej instytucji, także są przepisami prawa materialnego.

Z drugiej strony – jak podkreśla Ewa Opalińska – formularz SD-3 zawiera wszystkie dane, które przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn wymagają dla celów zawiadomienia SD-Z2.
W obu formularzach – jak wynika z analizy Remigiusza Fijaka – podatnik musi wskazać te same dane dotyczące spadkodawcy, dane dotyczące nabytych rzeczy lub praw majątkowych (w tym miejsce położenia i wartość rynkową nabytej rzeczy lub prawa majątkowego) oraz określić stosunek/stopień pokrewieństwa. W związku z tym organ podatkowy został poinformowany o odziedziczeniu nieruchomości przez dziecko po zmarłej matce w terminie 6 miesięcy, w konsekwencji czego podatnicy powinni skorzystać ze zwolnienia.
– Dlatego pozbawienie podatnika zwolnienia z podatku, z uwagi na przekazanie wymaganych danych na niewłaściwym formularzu, wydaje się być zbyt restrykcyjną wykładnią przepisów przez administrację skarbową – ocenia Ewa Opalińska. Złożenie złego formularza powinno zostać potraktowane jako błąd formalny.
Zaufanie do organów
Większość ekspertów jest zgodna: odmowa uwzględnienia zwolnienia z podatku od spadków i darowizn jest stanowczo zbyt surową i niewłaściwą sankcją za pomyłkowe zgłoszenie nabycia spadku przy użyciu nieodpowiedniego formularza.
– Zgłoszenie dokonane z naruszeniem wymogów formalnych nie powinno być uznawane za zgłoszenie niedokonane – argumentuje Łukasz Kupiec, ekspert podatkowy w KPMG.
Ekspert zwraca uwagę, że orzecznictwo sądowe kładzie duży nacisk na znaczenie zasad proporcjonalności i zaufania obywateli do państwa przy stosowaniu prawa przez administrację publiczną. Zrównywanie sytuacji osoby, która nie wykonuje ustawowego obowiązku z sytuacją osoby, która obowiązek ten realizuje uchybiając przy tym nieświadomie warunkom formalnym, stanowczo zasady te narusza.
– Odmowa w tej sytuacji prawa do zwolnienia z podatku stanowi działanie nieproporcjonalne do założonego przez ustawodawcę celu – dodaje Łukasz Kupiec.

Podejście urzędników
W sytuacji, w której urzędnik ma świadomość o błędzie w zakresie złożonego formularza, np. kiedy otrzymał z sądu odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym widnieją spadkobiercy z zerowej grupy podatkowej, bądź w sytuacji wskazania stopnia pokrewieństwa uprawniającego do zwolnienia w samym formularzu SD-3 (rubryka G.1, poz. 89), powinien wezwać podatnika do złożenia wyjaśnień. Tak uważa Ewa Opalińska, która podkreśla, że pozostawienie sprawy bez podjęcia jakichkolwiek czynności weryfikujących poprawność złożonego formularza do czasu upływu 6-miesięcznego terminu na złożenie zawiadomienia jest postępowaniem godzącym w podstawową zasadę postępowania podatkowego – zasadę zaufania do działania organów podatkowych.
– Jeśli urząd skarbowy ustalił, że podatnicy dokonali zgłoszenia na nieprawidłowym formularzu, powinien wezwać do złożenia prawidłowego formularza (SD-Z2) – proponuje Anna Skibińska.

Zatem zasadne wydaje się uznanie, że zgłoszenie przez podatników nabycia w drodze spadku domu, z zachowaniem ustawowego terminu, lecz na błędnym formularzu (SD-3), nie skutkuje automatycznie utratą prawa do zwolnienia.
Wyjście dla podatnika
Wiele osób dopełniających formalności w urzędzie skarbowym nie jest świadomych swoich uprawnień. Dlatego też duża część osób postąpiłaby dokładnie tak samo, jak pani Alicja i zapłaciłaby podatek wymierzony przez urzędnika. Na szczęście nawet po zapłaceniu podatku można tę sytuację naprawić.
– Jeżeli w wydanej decyzji organ ustalił wysokość podatku bez zastosowania zwolnienia, można kwestionować to rozstrzygnięcie, składając odwołanie do organu II instancji, a następnie ewentualnie skargę do sądu administracyjnego – proponuje Łukasz Kupiec.
Jednak trzeba pamiętać, że na odwołanie od decyzji podatnik ma tylko 14 dni. Ale po upływie tego czasu można wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli ta została wydana z naruszeniem prawa.
Ewa Opalińska radzi, aby po otrzymaniu decyzji wymiarowej (ustalającej podatek do zapłaty) próbować podnosić opisane przez nas argumenty w celu obrony swojego stanowiska, że zwolnienie z podatku powinno przysługiwać mimo pomyłki w formularzu. W tym przypadku najsilniejszym argumentem będzie twierdzenie, że dopełniono warunków zwolnienia, wykazując w formularzu SD-3 wszystkie istotne elementy zgłoszenia wymaganego przez przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn. Odbierając podatnikom ulgę, urzędnicy działają bezprawnie.

 

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna/ Ewa Matyszewska

lista aktualności