Nowy Unijny Kodeks Celny wszedł w życie. Co zmieni się od 1 listopada 2026 r.?

Identyfikatory produktów PID oraz unijna opłata manipulacyjna (UHF – Union Handling Fee) to jedne z pierwszych ważniejszych elementów reformy celnej, które wymagają przygotowania danych, systemów i zabezpieczeń celnych już teraz.

Duża reforma, ale wdrażana krok po kroku

20 września 2026 r. weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/2108 z dnia 16 września 2026 r. ustanawiające unijny kodeks celny i Urząd Unii Europejskiej do Spraw Celnych oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 952/2013 (Dz. U. UE. z 2026 r. L. poz. 2108) [dalej: nUKC]. Nie oznacza to jednak całkowitego przejścia już teraz na nowy model rozliczeń celnych.

Reforma celna została bowiem rozłożona na kilka lat i będzie wdrażana etapami, a dotychczasowe i nowe rozwiązania będą przez pewien czas działały równolegle.

Docelowo klasyczne zgłoszenia celne mają ustąpić miejsca przekazywaniu danych do EU Customs Data Hub. Jako pierwszy do nowego modelu przejdzie e-commerce.

Najważniejsze kamienie milowe reformy celnej to:

1) 1 lipca 2026 r. – przejściowe cło 3 EUR dla towarów importowanych w ramach IOSS lub jako przesyłki pocztowe spoza UE, w tym z Chin (tym samym zniknęło zwolnienie celne dla przesyłek o wartości do 150 EUR),

2) 20 września 2026 r. – wejście w życie nUKC, prawne ustanowienie EUCA (European Union Customs Authority, Urząd UE ds. Celnych),

3) Listopad 2026 r. – unijna opłata manipulacyjna oraz obowiązek podawania w zgłoszeniach celnych identyfikatorów towarów PID,

4) Wrzesień 2027 r. – uchylenie dotychczasowego UKC (tj. Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. U. UE. z 2013 r., L. nr 269, str. 1 z późn. zm.),

5) Lipiec 2028 r. – wdrożenie EU Customs Data Hub e-commerce,

6) Marzec 2031 r. – dobrowolne korzystanie z EU Customs Data Hub przez przedsiębiorców,

7) Marzec 2034 r. – obowiązkowe korzystanie z EU Customs Data Hub przez przedsiębiorców.

Dziś firmy powinny skupić się na zmianach, które zaczną obowiązywać już od 1 listopada 2026 r.

Identyfikatory produktów PID od 1 listopada 2026 r.

Od 1 listopada 2026 r. w zgłoszeniach dotyczących importu towarów sprzedawanych na odległość trzeba będzie podawać specjalne identyfikatory produktów, czyli PID (Product Identifiers, PID). Chodzi o to, aby organ celny mógł jednoznacznie ustalić, jaki produkt znajduje się w przesyłce. Sam ogólny opis towaru, jak np. „odzież”, „akcesoria” albo „elektronika”, nie będzie wystarczający.

Nowy wymóg ma ułatwić identyfikowanie towarów oraz kontrole dotyczące bezpieczeństwa, zgodności z przepisami, a także zakazów i ograniczeń.

Rodzaje PID

Co warto, aby przedsiębiorcy zrobili teraz?

• Sprawdzić katalog importowanych produktów. Należy ustalić, jakie numery są dziś używane przez sklep, platformę, producentów i dostawców oraz które z nich będą M-PID, NS-PID i S-PID.
• Zmapować identyfikatory używane przez sprzedawców internetowych, marketplace, producentów i dostawców oraz przypisać je do M-PID, NS-PID i S-PID.

Unijna opłata manipulacyjna (UHF – Union Handling Fee) przy e-commerce od 1 listopada 2026 r.

Drugą zmianą, która zacznie obowiązywać już od 1 listopada 2026 r., jest wprowadzenie UHF, czyli unijnej opłaty manipulacyjnej. Ma być ona pobierana za obsługę wniosku o dopuszczenie do obrotu towarów importowanych w ramach sprzedaży na odległość. Dzisiaj takim „wnioskiem” jest zgłoszenie celne. W przyszłości będzie nim także udostępnienie danych o towarze organom celnym w EU Customs Data Hub.

UHF ma finansować m.in. sprawdzenie danych, analizę ryzyka czy też kontrole towarów. Obejmie sprzedaż na odległość niezależnie od wartości przesyłki – a więc bez progu 150 EUR. Opłata będzie naliczana kwotowo od pozycji w zgłoszeniu celnym.

Najważniejsze zasady UHF

• Warto zaznaczyć, że tymczasowe cło w wysokości 3 EUR, stosowane od 1 lipca 2026 r. do sprzedaży na odległość przesyłek o wartości do 150 EUR, jest odrębnym obciążeniem od UHF.
• Ile wyniesie? – ostateczna stawka UHF zostanie określona w rozporządzeniu delegowanym ustalającym unijną opłatę manipulacyjną. Obecnie rozważana jest kwota 2 EUR.
• Kiedy powstanie obowiązek zapłaty UHF? – na gruncie obecnie obowiązującego UKC będzie to moment przyjęcia zgłoszenia celnego. Kiedy już odpowiednie przepisy nUKC zaczną obowiązywać, UHF będzie należne w chwili powiadomienia organów celnych o dostępności towarów w EU Customs Data Hub.
• Jak będzie pobierana? – w zgłoszeniu celnym pojawi się nowy typ opłaty F00. Pobór następować będzie w systemach AIS/IMPORT PLUS i AIS/e-COMMERCE.
• Kto zapłaci? – do UHF będą stosowane zasady dot. długu celnego. Do zapłaty zobowiązany będzie dłużnik długu celnego, a zabezpieczenie długu celnego będzie musiało pokrywać również UHF.
• Charakter UHF – nie jest to opłata tymczasowa. Ma ona stanowić tradycyjny środek własny UE (będzie przekazywany do budżetu UE).
• Wpływ UHF na VAT – zasadniczo UHF nie będzie wliczana do podstawy opodatkowania VAT.
• Czy będzie można ją odzyskać? – Co do zasady, opłata manipulacyjna ma być bezzwrotna i należna nawet wtedy, gdy towar ostatecznie nie zostanie dopuszczony do obrotu. Komisja Europejska w dalszym ciągu analizuje przypadki unieważnionych i zdublowanych zgłoszeń celnych.

Co firmy powinny zrobić przed 1 listopada?

• Sprawdzić zabezpieczenia celne. Warto zweryfikować, czy kwota referencyjna zabezpieczenia wystarczy również na UHF. Jeżeli nie, warto skontaktować się z gwarantem i rozważyć podwyższenie gwarancji, zawarcie nowej umowy z gwarantem lub aneksowanie dotychczas obowiązującej umowy z gwarantem.
• Przetestować systemy i procesy celne. Warto sprawdzić obsługę kodu F00 w AIS/IMPORT PLUS lub AIS/e-COMMERCE oraz potwierdzić gotowość agencji celnej i operatorów logistycznych do obsługi tego kodu od 1 listopada 2026 r.
• Śledzić dalsze regulacje. Kluczowe będzie rozporządzenie delegowane określające stawkę i szczegóły poboru UHF, a także dalsze wyjaśnienia dotyczące unieważnionych i zdublowanych zgłoszeń celnych.

Późniejsze zmiany w zakresie opłaty manipulacyjnej

Od 1 lipca 2028 r., niższa kwota UHF będzie pobierana od towarów zwolnionych do obrotu, po ich objęciu procedurą składowania celnego w składzie celnym (dot. importu towarów sprzedawanych na odległość). Przy czym, nie będzie to dodatkowa opłata, obok obowiązującej od 1 listopada 2026 r. opłaty manipulacyjnej. Będzie to ta sama opłata manipulacyjna, tylko w innej kwocie – tzn. obowiązywać będą różne stawki kwotowe opłaty manipulacyjnej właściwe dla ww. sytuacji (tj. jedna stawka dla towarów dopuszczanych do obrotu oraz druga, niższa stawka dla towarów zwolnionych do obrotu, po ich objęciu procedurą składowania celnego w składzie celnym).