Audyt cen transferowych – jak ograniczyć ryzyko podatkowe w grupie kapitałowej

Otoczenie podatkowe, w którym funkcjonują dziś przedsiębiorcy, jest coraz bardziej złożone i wymagające. Szczególnie widoczne jest to w przypadku podmiotów działających w grupach kapitałowych, gdzie oprócz bieżącego prowadzenia działalności konieczne jest także świadome zarządzanie rozliczeniami pomiędzy podmiotami powiązanymi. W praktyce oznacza to, że samo formalne wypełnienie obowiązków – takich jak przygotowanie dokumentacji TP czy raportowanie transakcji – nie zawsze jest wystarczające, aby ograniczyć ryzyko podatkowe. 

Coraz większego znaczenia nabiera analiza tego, jakie transakcje realizowane w grupie mogą budzić zainteresowanie organów podatkowych, jakie dane są przekazywane administracji skarbowej i tym samym gdzie przedsiębiorca – często nieświadomie – ujawnia potencjalne obszary ryzyka.  

Właśnie w tym kontekście warto zastanowić się, czy audyt cen transferowych może być narzędziem pozwalającym zidentyfikować te ryzyka i skuteczniej nimi zarządzać? 

Czym jest audyt cen transferowych? 

Audyt cen transferowych to weryfikacja powiązań i kompleksowa analiza transakcji realizowanych z podmiotami powiązanymi pod kątem ich rynkowości oraz zgodności z obowiązującymi przepisami podatkowymi.   

Audyt realizowany jest w oparciu o różnorodne źródła, które pozwalają dokładnie zweryfikować transakcje i procesy w spółce, m.in.: 

• • dokumentację cen transferowych i dokumentację grupową, 

• • formularz TPR,  

• • obowiązujące umowy i inne dokumenty zawierające ustalenia pomiędzy podmiotami powiązanymi, 

• • informacje publikowane przez spółkę w ogólnodostępnych źródłach, takich jak np. strona www, 

• • sprawozdanie finansowe. 

Dzięki wykorzystaniu wskazanych źródeł audyt TP pozwala spojrzeć na przepływy pomiędzy podmiotami powiązanymi szerzej niż tylko w kontekście formalnej dokumentacji. 

Cel audytu cen transferowych  

Główne cele audytu można podzielić na cztery obszary: 

• • Identyfikacja ryzyk  – analiza transakcji z podmiotami powiązanymi pozwala zidentyfikować obszary, które mogą generować potencjalne ryzyka podatkowe zarówno dla spółki, jak i osób odpowiedzialnych za jej sprawy finansowe (w szczególności Członków Zarządu). Audyt umożliwia także ocenę poziomu tych ryzyk oraz ich ewentualnych konsekwencji. 

• • Przygotowanie do kontroli podatkowej – audyt umożliwia wcześniejsze uporządkowanie dokumentów oraz procesów, zwiększając gotowość podatnika na ewentualne pytania ze strony organów. Dzięki temu osoby odpowiedzialne za sprawy podatkowe i finansowe spółki nie muszą działać pod presją czasu ani ryzykować popełnienia błędów wynikających z pośpiechu.  

• • Korekta nieprawidłowości przed interwencją organów – wczesna identyfikacja błędów czy nieścisłości i wprowadzenie odpowiednich zmian pozwala ograniczyć ryzyko dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz nałożenia sankcji przez organy podatkowe.  

• • Spójność danych prezentowanych przez podatnika – audyt pozwala zweryfikować spójność danych prezentowanych w dokumentacji, sprawozdaniach finansowych oraz innych materiałach. Dzięki temu dane w nich zawarte są zgodne i możliwe do powiązania, co ułatwia weryfikację i ogranicza ryzyko niejasności. 

Kiedy najlepiej przeprowadzić audyt TP? 

Z naszego doświadczenia wynika, że dobrym momentem na przeprowadzenie audytu na pewno jest okres poprzedzający przygotowanie dokumentacji cen transferowych oraz analiz porównawczych na kolejny rok podatkowy. Zachęcamy jednak, aby zrobić to jeszcze przed złożeniem deklaracji CIT lub równolegle z przygotowaniem sprawozdania finansowego. Takie podejście pozwala dodatkowo zweryfikować spójność raportowanych danych. 

Umożliwia to odpowiednio wczesne zidentyfikowanie potencjalnych nieprawidłowości i – jeśli to konieczne – wprowadzenie korekt jeszcze przed raportowaniem danych do organów podatkowych. Audyt stanowi wówczas swego rodzaju „drugie spojrzenie” na funkcjonujące w spółce procesy i dokumenty, co zwiększa bezpieczeństwo podatkowe oraz wspiera osoby odpowiedzialne za obszar cen transferowych i finansów w minimalizowaniu ryzyk, w tym także potencjalnych konsekwencji wynikających z Kodeksu karnego skarbowego. 

Najczęstsze błędy wykrywane podczas audytu 

Zakres nieprawidłowości jakie mogą być zidentyfikowane podczas audytu cen transferowych  zależy od specyfiki funkcjonowania podmiotu, branży jak i całej grupy kapitałowej. Z naszego doświadczenia najczęstszymi obszarami wymagającymi uwagi są: 

• • Brak właściwej identyfikacji obowiązków z zakresu cen transferowych – niewłaściwe określenie powiązań (np. nieuwzględnienie powiązań osobowych) oraz błędna identyfikacja transakcji podlegających obowiązkom dokumentacyjnym (np. pominięcie nietypowych kategorii, takich jak podwyższenie kapitału, lub zastosowanie niewłaściwego progu). 

• • Niespójność pomiędzy dokumentacją a rzeczywistymi zachowaniami gospodarczymi stron – dokumenty nie odzwierciedlają faktycznych działań spółki ani sposobu realizacji transakcji. Często występują rozbieżności między Local File a informacjami prezentowanymi przez podatnika w innych dokumentach, takich jak Master File czy sprawozdanie finansowe. Dodatkowo zapisy w umowach bywają nieaktualne lub nie odpowiadają obecnemu modelowi rozliczeń, co może budzić wątpliwości organów podatkowych podczas kontroli. 

• • Wyniki mieszczące się poza przedziałem rynkowym bez odpowiedniego uzasadnienia – jeśli wynik z tytułu transakcji nie mieści się w przedziale rynkowym wyznaczonym za pomocą analizy porównawczej, zawsze należy przeanalizować przyczyny takiego odchylenia. W praktyce oznacza to zebranie odpowiednich argumentów i dokumentów uzasadniających osiągnięty wynik. 

• • Brak ekonomicznego uzasadnienia i dowodów dla nabywanych usług niematerialnych (tzw. benefit test), takich jak usługi zarządcze – jest to jeden z obszarów szczególnego zainteresowania organów podatkowych w ostatnim czasie. Audyt pozwala zweryfikować, czy nabywane usługi niematerialne faktycznie przynoszą korzyści ekonomiczne spółce oraz czy posiada ona odpowiednie dowody ich wykonania.  

• • Nieprawidłowe przypisanie funkcji, aktywów i ryzyk – niewłaściwe określenie, która spółka w grupie ponosi ryzyko ekonomiczne lub jakie aktywa i funkcje są wykorzystywane w transakcjach, może prowadzić do ustalenia wynagrodzenia nieodpowiadającego profilom funkcjonalnym stron transakcji. 

• • Niewłaściwe przeprowadzenie analizy porównawczej – wybór niewłaściwej metody weryfikacji cen transferowych, brak uzasadnienia dla przyjętej metody lub wybranego wskaźnika czy korzystanie z nieaktualnych danych. Poprawne przeprowadzenie analizy porównawczej jest kluczowe do wykazania rynkowości rozliczeń. 

• • Niekompletna dokumentacja cen transferowych – brak spełnienia wszystkich wymogów formalnych utrudnia zrozumienie kontekstu transakcji i może nasuwać dodatkowe pytania ze strony organów podatkowych. Braki pojawiają się szczególnie w przypadku dokumentacji przygotowywanych centralnie, bez uwzględnienia lokalnej specyfiki. 

Audyt TP – czy więc warto go przeprowadzić? 

Audyt cen transferowych pozwala spojrzeć na rozliczenia z podmiotami powiązanymi szerzej niż tylko przez pryzmat formalnych obowiązków dokumentacyjnych. Dzięki analizie dokumentacji, danych finansowych oraz rzeczywistego przebiegu transakcji możliwe jest wczesne zidentyfikowanie potencjalnych ryzyk podatkowych, uporządkowanie procesów oraz lepsze przygotowanie spółki na ewentualną kontrolę organów podatkowych. W praktyce stanowi on narzędzie wspierające świadome zarządzanie ryzykiem w grupie kapitałowej oraz zwiększające bezpieczeństwo podatkowe przedsiębiorstwa. 

Rozpoznanie tych nieprawidłowości w ramach audytu pozwala podatnikowi zawczasu je skorygować i ustalić prawidłowe podejście do rozliczeń pomiędzy podmiotami powiązanymi, minimalizując ryzyko ewentualnych konsekwencji podatkowych. 

Jeżeli chcą Państwo upewnić się, że transakcje realizowane pomiędzy podmiotami powiązanymi są właściwie zabezpieczone i nie generują istotnych ryzyk podatkowych, warto rozważyć przeprowadzenie audytu cen transferowych. 

Więcej informacji o bezpieczeństwie podatkowym znajdą Państwo tutaj -> [link: https://www.mddp.pl/bezpieczenstwo-podatkowe/]