Opodatkowanie VAT nieoprocentowanej pożyczki

Wyrok NSA z 17 lutego 2026 r. (Sygn.  I FSK 862/23) 

Czego dotyczyła sprawa? 

Sprawa dotyczyła ustalenia, czy nieoprocentowana pożyczka udzielona z zysku wypracowanego w ramach działalności gospodarczej pożyczkodawcy do niespokrewnionej osoby fizycznej podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W ocenie podatnika planowana nieoprocentowana umowa pożyczki stanowi formę zarządu majątkiem osobistym, zatem jej zawarcie będzie podlegać opodatkowaniu PCC po stronie pożyczkobiorcy, a nie podatkiem VAT po stronie podatnika. 

Stanowisko KIS 

Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 11 lipca 2022 r. (sygn. 0111-KDIB3-1.4012.254.2022.4.AB) uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe.  Zdaniem Dyrektora KIS planowane udzielenie pożyczki należy uznać za element działalności gospodarczej pożyczkodawcy, o czym świadczyć mają okoliczności, że pożyczka ma zostać udzielona z zysku wypracowanego w ramach działalności gospodarczej, podatnik regularnie udziela pożyczek na finansowanie działalności spółek, w których jest udziałowcem, a także udziela pożyczek podmiotom zagranicznym oraz osobom fizycznym nienależącym do rodziny. Zdaniem organu udzielanie pożyczek przez podmiot prowadzący działalność gospodarczą, można identyfikować i zaliczać do działalności gospodarczej rodzącej obowiązki w podatku VAT, nawet, gdy te czynności nie znajdują się w zakresie przedmiotowym tej działalności. Jednocześnie, zdaniem organu, przepis art. 8 ust. 2 ustawy o VAT odnoszący się do nieodpłatnego świadczenia usług nie znajdzie zastosowania, bowiem realizowana przez podatnika czynność w przypadku uznania jej za podlegającą opodatkowaniu korzystałaby ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. W konsekwencji, zdaniem organu udzielenie nieoprocentowanej pożyczki na rzecz niespokrewnionej z podatnikiem osoby fizycznej nie podlega opodatkowaniu VAT, jednak nie z tego powodu, że stanowi formę zarządu majątkiem osobistym. 

Uchylenie interpretacji przez WSA 

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 stycznia 2023 r. (sygn. III SA/Wa 2057/22) nie zgodził się ze stanowiskiem organu i uchylił zaskarżoną interpretację. Zdaniem WSA nie ma znaczenia, że pożyczka zostanie udzielona z zysku wypracowanego w ramach działalności gospodarczej, czy to, że udzielanie pożyczek zostało przez podatnika dokonane wielokrotnie. W ocenie sądu pożyczkodawca może więc prowadzić działalność gospodarczą oraz być podatnikiem VAT, ale równocześnie może udzielić incydentalnych pożyczek i w żaden sposób nie wykonywać zawodowo działalności w zakresie usług finansowych, a zatem pożyczka stanowi formę zarządu własnym majątkiem. 

Wyrok NSA  

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu i podzielił stanowisko zaprezentowane przez WSA. Zdaniem NSA, w analizowanym zdarzeniu środki finansowe przeznaczone na pożyczkę co prawda pochodzą z działalności gospodarczej, jednak już po jej opodatkowaniu, a zatem udzielenie takiej pożyczki stanowi formę zarządzania majątkiem prywatnym. Bez znaczenia pozostaje fakt, że podatnik prowadzi działalność gospodarczą oraz że udziela pożyczek również spółkom, w których posiada udziały. Nie ma także znaczenia wysokość udzielanych pożyczek, ponieważ w ocenie sądu podatnik jedynie dysponuje środkami należącymi do jego majątku prywatnego, a taka czynność nie mieści się w zakresie czynności podlegających przepisom o podatku VAT. 

Znaczenie dla VAT 

Kwestia rozróżnienia, gdzie przebiega granica między działalnością gospodarczą a zarządzaniem majątkiem prywatnym nadal wywołuje wiele sporów. Wyrok NSA potwierdza, że samo prowadzenie działalności nie oznacza automatycznie, iż przy udzielaniu pożyczki pożyczkodawca działa jako podatnik VAT — taka czynność może w określonych okolicznościach stanowić wyłącznie zarządzanie majątkiem prywatnym, które nie podlega VAT, lecz PCC.