VAT a nabycie ruchomości i jej oddanie w najem zbywcy

 Transakcje łączące sprzedaż ruchomości z jej późniejszym najmem budzą w praktyce wiele wątpliwości, szczególnie na gruncie podatku VAT. W sytuacji, gdy spółka nabywa ruchomości od kontrahenta, a następnie oddaje mu je do odpłatnego używania, pojawia się pytanie, czy czynność tę należy traktować jako usługę finansową. Podobne zagadnienie było przedmiotem wyroku TSUE z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie C-201/18  
(Mydibel S.A.). NSA w wyroku z dnia 22 stycznia 2026 r. (sygn. I FSK 407/23) uznał jednak, że w analizowanym stanie faktycznym sprzedaż oraz najem stanowią odrębne świadczenia, które wymagają niezależnej kwalifikacji podatkowej, a wnioski wynikające  
z przytoczonego wyroku TSUE nie mają zastosowania.  

Stan faktyczny:  

Spółka zwróciła się o wydanie interpretacji podatkowej w zakresie podatku od towarów  
i usług. W ramach planowanej działalności gospodarczej spółka rozważa świadczenie usług najmu na czas określony dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. 

W ramach takich transakcji spółka zamierzałaby zawrzeć dwie umowy: 

1. 1. umowę sprzedaży ruchomości – kontrahent odsprzedaje spółce swoją ruchomość  
      w zamian za natychmiastową zapłatę ustalonej ceny; 
   2. umowę najmu tej samej ruchomości – spółka, będąc wyłącznym właścicielem ruchomości, oddaje ją kontrahentowi do używania na czas określony  
      (bez możliwości wcześniejszego wypowiedzenia) w zamian za zapłatę czynszu. 

Spółka uważała, że taka konstrukcja stanowi formę umowy mieszanej, łączącą elementy sprzedaży i leasingu zwrotnego, o którym mowa w orzeczeniu TSUE z 27 marca 2019 r.  
w sprawie C-201/18 (Mydibel S.A.), i w związku z tym powinna być traktowana jako usługa finansowa zwolniona z VAT. 

Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 14 marca 2022 r. (sygn. 0111-KDIB3-1.4012.1011.2021.2.IK) uznał jednak stanowisko spółki za nieprawidłowe. 

W uzasadnieniu wskazano, że w przytoczony wyrok TSUE dotyczył umowy zawieranej 
z instytucjami finansowymi, gdzie przewidziano natychmiastowy i roczny czynsz dzierżawny. W analizowanej sprawie mamy do czynienia z dwoma odrębnymi transakcjami następującymi po sobie: sprzedażą nieruchomości lub ruchomości oraz najmem na czas określony (bez możliwości wypowiedzenia) w zamian za zapłatę określonych rat. Żadna ze stron nie dokonuje odpisów amortyzacyjnych, a prawo odkupu przysługuje korzystającemu na podstawie odrębnej umowy. W konsekwencji świadczenie spółki na rzecz osoby fizycznej nie stanowi usługi finansowej, lecz odrębną usługę najmu. 

Ponadto opisanej transakcji nie można również uznać za świadczenie kompleksowe, ponieważ składa się z dwóch odrębnych czynności: dostawy towarów przez osobę fizyczną oraz najmu tych towarów przez spółkę. Każda z nich jest niezależna i podlega opodatkowaniu – sprzedaż nieruchomości lub ruchomości po stronie osoby fizycznej oraz świadczenie usługi najmu po stronie spółki.  

W ocenie organu, brak jest podstaw do uznania, że usługa świadczona przez spółkę  
na podstawie opisanej we wniosku umowy stanowi usługę finansową korzystającą  
ze zwolnienia z podatku VAT.  

Sprawa trafiła do WSA w Poznaniu, który w wyroku z dnia 8 listopada 2022 r.  
(sygn. I SA/Po 388/22) nie zgodził się ze stanowiskiem spółki i oddalił skargę.  

W uzasadnieniu Sąd ocenił dokonane przez spółkę czynności prawne jako dwie odrębne czynności kreujące dwa odrębne stosunki prawne (sprzedaż i najem), a nie jedną czynność (usługę finansową) podlegającą opodatkowaniu. Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organu, że w okolicznościach faktycznych sprawy występują odrębne świadczenia,  
tj. dostawa towarów dokonywana przez osobę fizyczną oraz usługa najmu tych towarów, realizowana przez spółkę na rzecz dostawcy. Organ zasadnie przyjął, że w takiej sytuacji nie ma podstaw do uznania, iż po stronie spółki dochodzi do świadczenia kompleksowego. 

Spółka wniosła skargę kasacyjną na powyższy wyrok WSA w Poznaniu do NSA. 

Stanowisko NSA:  

Rozpoznając sprawę NSA nie zgodził się z argumentacją spółki i oddalił jej skargę kasacyjną.  

NSA wskazał, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, a stanowisko sądu I instancji co do kwalifikacji czynności było jednoznaczne. Podkreślono,  
że w odróżnieniu od sprawy C-201/18 (Mydibel) doszło do przeniesienia prawa własności  
i władztwa ekonomicznego, a transakcje nie miały charakteru czysto finansowego.  
W konsekwencji NSA uznał, za trafne stanowisko sądu I instancji, który uznał, że mamy do czynienia z dwiema odrębnymi czynnościami, a mianowicie dostawą towarów i najmem.  Nie mamy zaś do czynienia z usługą finansową, które podlegałaby zwolnieniu z VAT.