Drogie konsekwencje zastosowanie niewłaściwego numeru VAT w transakcji wewnątrzwspólnotowej

Czy wykazanie VAT na fakturze wbrew zasadom opodatkowania dostaw wewnątrzwspólnotowych może zmienić sytuację podatkową obu stron transakcji?

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 lutego 2026 r. w sprawie T-638/24 (Finanzamt Österreich) stanowi ważne doprecyzowanie relacji między art. 41 a art. 203 dyrektywy VAT oraz pokazuje praktyczne konsekwencje błędów fakturowych.

Stan faktyczny

Sprawa dotyczyła austriackiej spółki D GmbH, która kupowała towary od dostawców z Austrii. Towary były jednak transportowane do innych państw członkowskich. Spółka przy tych transakcjach posługiwała się austriackim numerem VAT. Dostawcy wystawiali faktury z wykazanym austriackim VAT.

Problem polegał na tym, że takie dostawy – jako dostawy wewnątrzwspólnotowe – co do zasady powinny być zwolnione z VAT w państwie wysyłki. Mimo to podatek został wykazany na fakturach. Organ podatkowy uznał, że:

1. 1. spółka dokonała wewnątrzwspólnotowego nabycia,
   2. skoro użyła austriackiego numeru VAT i nie wykazała opodatkowania w państwie przeznaczenia, to nabycie podlega opodatkowaniu w Austrii (na podstawie art. 41 dyrektywy VAT),
   3. dostawcy muszą zapłacić VAT wykazany na fakturze – zgodnie z art. 203 dyrektywy – nawet jeśli został on naliczony błędnie.

W efekcie powstała sytuacja, w której:

• • dostawa była traktowana jako zwolniona,
  • ale VAT i tak był należny z powodu jego wykazania na fakturze,
  • a jednocześnie nabycie było opodatkowane w Austrii.

Sąd austriacki miał wątpliwości, czy taka konstrukcja nie narusza zasady neutralności i proporcjonalności VAT.

Główne zagadnienie prawne

Sedno sprawy sprowadzało się do pytania: czy państwo członkowskie może opodatkować wewnątrzwspólnotowe nabycie tylko dlatego, że podatnik użył jego numeru VAT, nawet jeśli równolegle – wskutek błędnego fakturowania – powstał obowiązek zapłaty VAT po stronie dostawcy?

Innymi słowy: czy takie „nałożenie się” skutków z art. 41 i art. 203 dyrektywy VAT nie prowadzi do sprzeczności z zasadą neutralności podatku?

Stanowisko Trybunału

Trybunał wyraźnie rozdzielił dwie kwestie.

Po pierwsze, art. 41 dyrektywy VAT ma zapewnić, że dane nabycie zostanie opodatkowane w którymś z państw członkowskich. Jeżeli podatnik posługuje się numerem VAT nadanym przez określone państwo i nie wykaże opodatkowania w kraju przeznaczenia, to to pierwsze państwo może uznać się za miejsce opodatkowania.

Po drugie, art. 203 dyrektywy VAT dotyczy zupełnie innej sytuacji – ma zapobiegać uszczupleniom budżetowym wynikającym z wykazania VAT na fakturze. Jeżeli ktoś wykaże VAT, to co do zasady musi go zapłacić, nawet gdy podatek nie był należny materialnie.

Zdaniem Trybunału przepisy te mają różne cele i mogą być stosowane równolegle. Sam fakt, że powstaje obowiązek zapłaty VAT z powodu błędnej faktury, nie oznacza jeszcze, że dostawa przestaje być zwolniona ani że państwo nie może zastosować art. 41 w odniesieniu do nabycia.

Zasada neutralności i proporcjonalności

Trybunał zwrócił uwagę, że kluczowe znaczenie ma możliwość korekty błędnie wystawionej faktury. Jeżeli prawo krajowe – jak w Austrii – dopuszcza skorygowanie VAT wykazanego omyłkowo, to nie można mówić o definitywnym, nieuzasadnionym obciążeniu podatnika.

W takiej sytuacji system jako całość pozostaje neutralny, ponieważ istnieją mechanizmy umożliwiające usunięcie błędu i odzyskanie nienależnie zapłaconego podatku.

Trybunał odróżnił tę sprawę od wcześniejszego orzecznictwa, w którym rzeczywiście dochodziło do trwałego podwójnego opodatkowania tej samej transakcji. Tutaj bowiem zobowiązanie z art. 203 nie wynikało z uznania dostawy za opodatkowaną, lecz wyłącznie z faktu błędnego wykazania podatku na fakturze.

Wnioski

Trybunał uznał, że:

• • państwo członkowskie może opodatkować wewnątrzwspólnotowe nabycie na podstawie art. 41, jeżeli podatnik posłużył się jego numerem VAT,
  • równoległe powstanie obowiązku zapłaty VAT z art. 203 (z powodu błędnej faktury) nie wyklucza takiego opodatkowania,
  • nie narusza to zasad neutralności ani proporcjonalności, o ile istnieje realna możliwość korekty.

Podsumowanie

Wyrok ten pokazuje, jak duże znaczenie w systemie VAT mają kwestie formalne – w szczególności prawidłowe posługiwanie się numerem VAT i poprawne fakturowanie. Błąd formalny może uruchomić poważne konsekwencje podatkowe, nawet jeśli sama transakcja materialnie spełnia przesłanki zwolnienia.