Podatkowy Omnibus UE proponuje: mniej formalności, szersze zwolnienia i nowe zachęty dla inwestycji

Komisja Europejska przedstawiła projekt dyrektywy określany jako podatkowy pakiet Omnibus. Jego głównym celem jest uproszczenie unijnych zasad dotyczących podatków bezpośrednich, ograniczenie kosztów administracyjnych po stronie przedsiębiorstw i organów podatkowych oraz wzmocnienie konkurencyjności rynku wewnętrznego. Projekt nie zakłada odejścia od walki z unikaniem opodatkowania, ale ma sprawić, aby istniejące regulacje były bardziej spójne, proporcjonalne i łatwiejsze w stosowaniu.

Zmiany obejmują kilka kluczowych obszarów unijnego prawa podatkowego: zwolnienia z podatku u źródła od płatności transgranicznych, neutralność podatkową reorganizacji, zasady przeciwdziałania unikaniu opodatkowania, rozliczanie wydatków na badania i rozwój oraz mechanizmy rozwiązywania sporów podatkowych między państwami członkowskimi.

1. Szersze zwolnienia z podatku u źródła w UE
2. Procedury FASTER i płatności z papierów wartościowych
3. Wsparcie dla badań i rozwoju
4. Zmiany w ograniczeniu kosztów finansowania dłużnego
5. CFC, Pillar Two i uproszczenia dla MŚP
6. Mniej skomplikowane reguły hybrydowe i bardziej aktualne zasady reorganizacji
7. Spory podatkowe mają być rozwiązywane sprawniej
8. Skala potencjalnych oszczędności i harmonogram

1. Szersze zwolnienia z podatku u źródła w UE

Najbardziej praktyczne znaczenie dla wielu grup kapitałowych mogą mieć zmiany w zakresie dywidend, odsetek i należności licencyjnych wypłacanych pomiędzy podmiotami z różnych państw UE. Projekt przewiduje usunięcie minimalnych progów udziałowych, które obecnie warunkują korzystanie ze zwolnień na podstawie dyrektywy Parent-Subsidiary oraz dyrektywy Interest and Royalties. W uproszczeniu oznacza to, że zwolnienie mogłoby mieć zastosowanie niezależnie od poziomu udziału posiadanego w spółce wypłacającej.

Równocześnie Komisja proponuje ograniczenie procedur uprzedniej autoryzacji lub certyfikacji przed zastosowaniem zwolnienia. Państwa członkowskie nadal mogłyby prowadzić kontrole następcze i stosować przepisy antyabuzywne, w tym dotyczące rzeczywistego właściciela należności. Kierunek zmian należy więc rozumieć jako odejście od nadmiernie sformalizowanych procedur, a nie jako rezygnację z weryfikacji uprawnienia do preferencji.

Projekt zawiera także zabezpieczenie przed podwójnym nieopodatkowaniem odsetek i należności licencyjnych wypłacanych do jurysdykcji, które nie pobierają podatku dochodowego od tego typu przychodów albo stosują zerową stawkę. W takich przypadkach państwo źródła miałoby zapewnić opodatkowanie u źródła albo odmówić odliczenia kosztu po stronie płatnika, z wyjątkami m.in. dla określonych sytuacji objętych globalnym minimalnym opodatkowaniem.

2. Procedury FASTER i płatności z papierów wartościowych

W przypadku papierów wartościowych notowanych publicznie spółka wypłacająca często nie zna inwestora końcowego, ponieważ akcje lub udziały mogą być utrzymywane za pośrednictwem instytucji finansowych. Dlatego projekt przewiduje powiązanie nowych zwolnień z procedurami wynikającymi z dyrektywy FASTER, tak aby w odpowiednich przypadkach możliwe było skorzystanie z mechanizmów szybszego zwrotu lub ulgi u źródła.

3. Wsparcie dla badań i rozwoju

Nowym elementem pakietu jest wspólna unijna preferencja dla wybranych wydatków na badania i rozwój. Przedsiębiorcy mieliby mieć możliwość pełnego odliczenia kwalifikowanych nakładów kapitałowych na maszyny, urządzenia i inne aktywa materialne wykorzystywane bezpośrednio w działalności B+R albo służące zapewnieniu infrastruktury dla takich prac. Odliczenie mogłoby zostać dokonane jednorazowo w roku poniesienia wydatku lub w jednym z czterech kolejnych okresów podatkowych.

To rozwiązanie ma zmniejszyć rozdrobnienie krajowych systemów zachęt podatkowych i poprawić atrakcyjność inwestycji innowacyjnych w UE. Projekt przewiduje przy tym warunki zabezpieczające, w szczególności wymóg wykorzystania aktywów na potrzeby B+R przez co najmniej trzy lata oraz mechanizmy korekty w przypadku sprzedaży lub zaprzestania używania aktywa.

4. Zmiany w ograniczeniu kosztów finansowania dłużnego

Pakiet Omnibus upraszcza również unijną regułę ograniczającą odliczanie nadwyżki kosztów finansowania dłużnego. Limit 30% EBITDA miałby stać się jednolitym standardem w całej UE, bez możliwości stosowania przez państwa członkowskie niższych progów. Jednocześnie obowiązkowy miałby być bezpieczny próg 3 mln euro, podlegający corocznej indeksacji.

Z zakresu ograniczenia mają zostać wyłączone określone pożyczki od podmiotów niepowiązanych, jeżeli finansują własną działalność pożyczkobiorcy, a nie dalsze finansowanie grupy. Projekt przewiduje też rozwiązanie łagodzące skutki nagłego pogorszenia wyników finansowych: jeśli EBITDA podatnika spadnie o co najmniej 50% względem poprzedniego roku, ograniczenie odsetkowe nie miałoby zastosowania w tym roku podatkowym.

5. CFC

 Projekt zakłada wyłączenie z  reguł CFC podmiotów należących do grup objętych globalnym minimalnym opodatkowaniem, co ma ograniczyć nakładanie się dwóch reżimów o podobnym celu. Dodatkowo przewidziano wyłączenie dla małych i średnich grup oraz samodzielnych MŚP posiadających zagraniczny zakład.

Ważną zmianą systemową jest także odejście od jednego z dwóch dotychczasowych modeli CFC. Państwa członkowskie miałyby stosować jednolite podejście oparte na kategoriach pasywnego dochodu. Z perspektywy podatników oznaczałoby to większą przewidywalność, choć jednocześnie konieczne będzie uważne monitorowanie, jak nowe reguły zostaną wdrożone w poszczególnych państwach.

6. Mniej skomplikowane reguły hybrydowe i bardziej aktualne zasady reorganizacji

Projekt przewiduje usunięcie z dyrektywy ATAD przepisów dotyczących tzw. importowanych rozbieżności hybrydowych. Komisja uzasadnia to ich znaczną złożonością i ograniczoną praktyczną efektywnością. Pakiet dostosowuje także dyrektywę dotyczącą połączeń i podziałów spółek do nowszych regulacji prawa spółek UE, w tym w zakresie wybranych operacji transgranicznych. Ma to ułatwić restrukturyzacje prowadzone w ramach rynku wewnętrznego i zmniejszyć ryzyko niepewności podatkowej.

7. Spory podatkowe mają być rozwiązywane sprawniej

Proponowane przepisy doprecyzowują m.in. zasady składania skarg w sprawach obejmujących więcej niż jednego podatnika, wprowadzają 30-dniowe okno na dokonanie zgłoszeń do właściwych organów oraz mają ograniczyć ryzyko odrzucenia sprawy z przyczyn czysto proceduralnych. Celem jest szybsze i bardziej przewidywalne rozwiązywanie sporów dotyczących podwójnego opodatkowania.

8. Skala potencjalnych oszczędności i harmonogram

Według oceny skutków regulacji preferowany wariant pakietu mógłby obniżyć koszty zgodności podatkowej i powiązane koszty finansowe przedsiębiorstw w UE o około 6,6 mld euro rocznie, z czego około 2 mld euro miałoby dotyczyć powtarzalnych kosztów administracyjnych. Największy efekt kosztowy Komisja wiąże z uproszczeniem zasad podatku u źródła oraz z ograniczeniem nakładania się regulacji ATAD i Pillar Two.

Projekt zakłada, że państwa członkowskie miałyby przyjąć przepisy wdrażające do końca 2028 r., a zasadniczo stosować je od 1 stycznia 2029 r. Część zmian, w szczególności dotyczących wybranych elementów podatku u źródła oraz bezpiecznego progu w regule odsetkowej, miałaby jednak zacząć obowiązywać później.

W praktyce jednak bardzo możliwe jest, że stosowanie pierwszych elementów inicjatywy Omnibus będzie możliwe dopiero od 2030 r. ze względu na długi i skomplikowany proces legislacyjny na poziomie zarówno Parlamentu Europejskiego i ustawodawstwa krajowego.

Co to oznacza dla przedsiębiorców?

Jeżeli projekt zostanie przyjęty, może istotnie uprościć rozliczenia grup prowadzących działalność w kilku państwach UE, zwłaszcza w obszarze podatku u źródła, finansowania dłużnego, B+R i restrukturyzacji. Nie będzie to jednak automatyczne „odformalizowanie” podatków. Przedsiębiorcy nadal będą musieli wykazać spełnienie warunków zwolnień i preferencji, a organy podatkowe zachowają możliwość kontroli oraz stosowania przepisów antyabuzywnych.

W praktyce warto już teraz przeanalizować, które przepływy wewnątrzgrupowe, struktury finansowania, projekty B+R i zagraniczne spółki zależne mogłyby znaleźć się w zakresie nowych regulacji. Pozwoli to lepiej przygotować się do zmian oraz ocenić, czy planowane uproszczenia rzeczywiście przełożą się na niższe koszty i mniejsze ryzyko podatkowe w danej grupie.