Ponosisz koszty obrony karnej? Nie odliczysz VAT

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2 października 2026 r., sygn. 0113-KDIPT1-2.4012.642.2026.4.SM.

Przedmiotem interpretacji było prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur wystawianych przez kancelarię prawną z tytułu świadczenia usług obsługi prawnej w związku z toczącym się postępowaniem karnym dotyczącym pożaru, który miał miejsce podczas wykonywania przez Wnioskodawcę usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Dyrektor KIS uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.

Stan faktyczny

Wnioskodawcą była osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. W ramach działalności gospodarczej Wnioskodawca wykonywał usługi remontowe, prace przygotowawcze oraz porządkowe. Podczas wykonywania prac na terenie porządkowanej hali doszło do pożaru. W wyniku tego zdarzenia Wnioskodawcy zostały postawione zarzuty z Kodeksu karnego. W toku postępowania zastosowano wobec Wnioskodawcy środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania. W związku z prowadzonym postępowaniem Wnioskodawca zawarł umowę z kancelarią prawną na świadczenie usług obsługi prawnej. Faktura została wystawiona przez kancelarię prawną na prowadzoną przez Wnioskodawcę jednoosobową działalność gospodarczą z wykazaną kwotą podatku VAT. Wnioskodawca był czynnym podatnikiem VAT.

Stanowisko Wnioskodawcy

W ocenie Wnioskodawcy, przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur wystawianych przez kancelarię prawną z tytułu świadczenia usług obsługi prawnej w związku z prowadzonym postępowaniem karnym. Wnioskodawca powoływał się na art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym prawo do odliczenia VAT przysługuje podatnikowi w zakresie, w jakim nabyte towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Zdaniem Wnioskodawcy usługi prawne pozostawały w pośrednim, lecz rzeczywistym związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi VAT. Związek ten polegał na tym, że postępowanie karne, którego dotyczyła obrona prawna, było wynikiem zdarzenia, które miało miejsce w trakcie wykonywania przez Wnioskodawcę usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Usługi kancelarii służyły ochronie interesów Wnioskodawcy jako przedsiębiorcy, w tym ochronie jego zdolności do dalszego prowadzenia działalności gospodarczej oraz realizacji czynności opodatkowanych VAT. Wydatki na obsługę prawną nie miały charakteru osobistego, lecz pozostawały w związku z ryzykiem gospodarczym działalności gospodarczej Wnioskodawcy. Celem ponoszenia tych wydatków było zabezpieczenie źródła przychodów oraz ograniczenie negatywnych skutków zdarzenia powstałego w związku z działalnością opodatkowaną.

Ocena Dyrektora KIS

Dyrektor KIS nie zgodził się ze stanowiskiem Wnioskodawcy. Stwierdził, że w kontekście poniesionych wydatków na przedmiotowe usługi, Wnioskodawca nie miał prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktur wystawianych przez kancelarię prawną z tytułu świadczenia usług obsługi prawnej w związku z postępowaniem karnym dotyczącym zdarzenia, które miało miejsce podczas wykonywania przez Wnioskodawcę usług w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Dyrektor KIS nie zgodził się ze stanowiskiem Wnioskodawcy, że wydatki ponoszone na usługi obsługi prawnej dotyczą czynności podejmowanych w związku z wykonywaniem działalności. Z całokształtu okoliczności sprawy wynikało, że celem nabycia usługi prawnej była obrona praw Wnioskodawcy oraz wykazanie braku winy i odpowiedzialności za pożar. Wobec powyższego, wydatki na usługi obsługi prawnej w związku z toczącym się wobec Wnioskodawcy postępowaniem karnym uwarunkowane były celami osobistymi Wnioskodawcy – obroną praw do wolności oraz wykazaniem braku winy.

W ocenie Dyrektora KIS, okoliczność, że do pożaru doszło na terenie jednej z porządkowanych przez Wnioskodawcę hal podczas wykonywania usługi na rzecz spółki nie przesądzała o związku wydatków na usługi obsługi prawnej z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz pozostawała bez wpływu na prawo do odliczenia VAT z tytułu nabycia tych usług.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego

W tej sprawie nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 86 ust. 1 ustawy i Wnioskodawcy nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku od towarów i usług wynikającego z faktur wystawianych przez kancelarię prawną z tytułu świadczenia usług obsługi prawnej. Wydatki poniesione w związku z toczącym się wobec Wnioskodawcy postępowaniem karnym dotyczącym pożaru nie zostały uznane za wydatki mające racjonalny wpływ na prowadzoną działalność gospodarczą i związane z generowaniem obrotu opodatkowanego podatkiem VAT. Stanowiły natomiast wydatki o charakterze osobistym (poniesione w związku z koniecznością obrony praw Wnioskodawcy), niezależnym od prowadzenia działalności gospodarczej i jako takie nie mogły stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Jakie znaczenie ma ta interpretacja?

Stanowisko Dyrektora KIS w interpretacji z 2 października 2026 r. jest zgodne z orzecznictwem TSUE (wyrok C-104/12, Becker).  Przedsiębiorcy powinni brać pod uwagę, że organy podatkowe zasadniczo odmawiają prawa do odliczenia VAT od usług prawnych związanych z obroną osoby fizycznej w postępowaniu karnym, jeżeli obiektywnym celem tych usług jest ochrona jej wolności i wykazanie braku winy, a więc służą one przede wszystkim ochronie osobistej przedsiębiorcy jako osoby fizycznej. Sam fakt, że dane zdarzenie mogące powodować odpowiedzialność karną występuje w związku z działalnością gospodarczą, nie przesądza o prawie do odliczenia VAT.