Pośrednik w sprzedaży części nie przesądza o VAT od toolingu – wyrok Sądu UE T-680/25

Częstym elementem współpracy w branży motoryzacyjnej i sektorach przemysłowych jest tzw. tooling, czyli udostępnianie przez przedsiębiorców własnych narzędzi, maszyn czy matryc zewnętrznym producentom w celu wytwarzania zamawianych komponentów. Jeżeli takie udostępnienie następuje nieodpłatnie i służy działalności gospodarczej właściciela urządzeń, co do zasady nie podlega opodatkowaniu VAT. Wątpliwości mogą pojawić się jednak w sytuacji, gdy wyprodukowane części trafiają do właściciela urządzeń przy udziale pośrednika. 

W wyroku z 4 listopada 2026 r. w sprawie T-680/25 Mercedes-Benz AG Sąd Unii Europejskiej [dalej: Sąd UE] stwierdził, że brak bezpośredniego fakturowania między producentem części a właścicielem urządzeń nie przesądza o opodatkowaniu ich nieodpłatnego udostępnienia. Decydujące znaczenie ma to, czy wyprodukowane części są rzeczywiście wykorzystywane wyłącznie przez właściciela urządzeń. 

Tło sprawy 

Mercedes-Benz AG, spółka z siedzibą w Niemczech [dalej: Spółka], jest zarejestrowana do VAT w Rumunii i prowadzi tam działalność w zakresie produkcji pojazdów drogowych. W 2020 r. Spółka nabyła urządzenia i matryce, które nieodpłatnie udostępniła rumuńskim producentom części samochodowych przeznaczonych do pojazdów Spółki. 

W następstwie przeprowadzonej kontroli rumuński organ podatkowy określił Spółce dodatkowe zobowiązanie w VAT, uznając, że udostępnienie spornych urządzeń powinno podlegać opodatkowaniu, ponieważ Spółka nie przedstawiła dokumentów pozwalających ustalić, którym producentom udostępniono urządzenia, ani nie wykazała, że były one wykorzystywane wyłącznie do produkcji części na jej potrzeby. 

Organ zakwestionował również sposób rozliczania sprzedaży wyprodukowanych części. W jednym z przypadków producent korzystający z urządzenia wystawiał faktury na rzecz innego podmiotu, a nie bezpośrednio na Spółkę. Zdaniem organu brak bezpośredniej relacji fakturowania oznaczał przerwanie związku między udostępnieniem urządzeń a działalnością gospodarczą Spółki. Spór trafił do sądu w Bukareszcie, który zwrócił się do Sądu UE z pytaniem, czy udział pośrednika w sprzedaży części przesądza o konieczności opodatkowania VAT nieodpłatnego udostępnienia urządzeń. 

Sprzedaż części przez pośrednika nie przesądza o opodatkowaniu VAT 

Sąd UE przypomniał, że zgodnie z art. 26 ust. 1 dyrektywy VAT niektóre nieodpłatne czynności są traktowane jak odpłatne świadczenie usług, jeżeli służą celom innym niż działalność przedsiębiorstwa podatnika. Sam brak wynagrodzenia nie oznacza więc automatycznie braku opodatkowania. Kluczowe znaczenie ma rzeczywiste przeznaczenie udostępnionego sprzętu. 

W ocenie Sądu UE czynności podejmowane na potrzeby przedsiębiorstwa i w jego interesie, służące jego prawidłowemu funkcjonowaniu i rentowności, nie są dokonywane do celów innych niż działalność gospodarcza. W rozpatrywanej sprawie Spółka była zainteresowana wytwarzaniem części zgodnie z jej dokładnymi specyfikacjami, a zachowanie własności urządzeń pozwalało jej utrzymać nad nimi kontrolę i ograniczać ryzyko finansowe. 

Sąd UE podkreślił również, że brak bezpośredniej relacji fakturowania między producentem części a Spółką nie przesądza o konieczności opodatkowania nieodpłatnego udostępnienia urządzeń. Jeżeli części wytworzone przy ich wykorzystaniu są używane wyłącznie przez Spółkę, udostępnienie urządzeń producentom nie może zostać uznane za odpłatne świadczenie usług na podstawie art. 26 ust. 1 dyrektywy VAT, nawet jeśli sprzedaż części odbywa się za pośrednictwem innego podmiotu. 

Jednocześnie Sąd UE zaznaczył, że to do sądu krajowego należy ustalenie, czy udostępnienie urządzeń rzeczywiście służyło działalności gospodarczej Spółki, w szczególności czy wytworzone przy ich użyciu części były wykorzystywane wyłącznie przez nią. 

Znaczenie wyroku 

Wyrok ma istotne znaczenie dla przedsiębiorstw produkcyjnych stosujących tooling, szczególnie w ramach wielopodmiotowych łańcuchów dostaw. Potwierdza, że sam udział pośrednika i brak bezpośredniej relacji fakturowania między producentem części a właścicielem urządzeń nie przesądzają o konieczności opodatkowania VAT ich nieodpłatnego udostępnienia. 

Kluczowe pozostaje jednak rzeczywiste przeznaczenie urządzeń. Przedsiębiorcy powinni zatem zadbać o odpowiednią dokumentację potwierdzającą zarówno sposób wykorzystania udostępnionego sprzętu, jak i przeznaczenie wytwarzanych przy jego użyciu części. Należy przy tym pamiętać, że rozstrzygnięcie dotyczy sytuacji, w której części te są wykorzystywane wyłącznie przez właściciela urządzeń. Wyrok nie przesądza natomiast o skutkach VAT w przypadku wykorzystania sprzętu również do produkcji na rzecz innych odbiorców.