NSA: przychodem z odpłatnego zbycia obligacji nie jest jedynie dodatni wynik na transakcji

16 lipca 2026 r.  NSA rozstrzygnął, jak ujmować przychody z odpłatnego zbycia obligacji oraz o wpływie rachunkowego ujęcia na rozliczenie w CIT (sygn. akt II FSK 1129/23). Spór dotyczył tego, czy przy alokacji kosztów pośrednich pomiędzy źródła przychodów (tzw. „koszyki: kapitałowy i operacyjny”) podatnik powinien wykazać kwotę wyniku (zysk/stratę) ze zbycia obligacji, czy powinien odrębnie wykazać kwotę przychodu ze zbycia i odpowiadające mu koszty podatkowe.

Ujęcie wynikowe (rachunkowe) odpłatnego zbycia obligacji to za mało dla CIT – najpierw przychód/koszt, a dopiero potem dochód

W praktyce rachunkowej, zbycie obligacji prezentowane jest zwykle wynikowo (w tzw. szyku zwartym), ale dla celów podatkowych należy odrębnie rozpoznać przychód oraz koszty.

Przy ustalaniu proporcji alokacji kosztów pośrednich nie można jako przychodu z zysków kapitałowych przyjmować wyłącznie wyniku ze zbycia obligacji. Należy odrębnie rozpoznać przychód podatkowy z tego tytułu.

NSA podkreślił, że ustawa o CIT przewiduje obowiązek ustalania podstawy opodatkowania w oparciu o księgi rachunkowe, ale nie oznacza to, że zapisy księgowe mogą zastępować przepisy prawa podatkowego dotyczące sposobu ustalania wyniku podatkowego.

Z prowadzonych ksiąg rachunkowych ma wynikać sposób ustalania przychodów i kosztów pozwalający na określenie dochodu (straty), a nie sama bilansowa wysokość wyniku konkretnej operacji gospodarczej – odrębne wykazanie przychodów i kosztów uzyskania przychodów jest podstawową zasadą rozliczania podatku dochodowego.

Dla alokacji kosztów pośrednich znaczenie ma przychód podatkowy a nie wynik bilansowy

Wyrok ma szczególne znaczenie dla podatników, którzy uzyskują przychody zarówno z zysków kapitałowych, jak i z innych źródeł przychodów, a jednocześnie ponoszą koszty, które dotyczą zarówno jednych jak i drugich, a zatem zobowiązanych do alokacji kosztów pośrednich w oparciu o strukturę przychodów. Przy ustalaniu klucza alokacji kosztów pośrednich nie można ograniczyć się do wyniku ze zbycia papierów wartościowych. Jako przychód z zysków kapitałowych należy przyjmować pełną kwotę przychodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych.