Rekompensata dla spółki komunalnej – nie zawsze stanowi wynagrodzenie za usługę podlegającą VAT

Wyrok WSA z 14 lipca 2026 r., sygn. I SA/Gd 320/26

W wydanym w dniu 14 lipca 2026 r. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny [dalej: WSA], sygn. akt I SA/Gd 320/26 rozstrzygnął kwestię dotyczącą opodatkowania VAT rekompensaty wypłacanej spółce komunalnej przez gminę, z tytułu wykonywania powierzonych zadań własnych gminy.

Z wnioskiem o interpretację wystąpiła spółka komunalna, której jedynym udziałowcem jest gmina. Na podstawie umowy wykonawczej, gmina powierzyła spółce wykonywanie konkretnych zadań własnych realizowanych na jej obszarze, na które składało się przede wszystkim utrzymanie czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, jak i gospodarowaniem zasobem mieszkaniowym i lokalowym gminy. W zamian za wykonywane usługi przysługuje spółce rekompensata pieniężna. Oprócz działalności komunalnej, spółka wykonuje także działalność komercyjną, jednak stanowi ona znikomą część w strukturze działalności spółki.

Na tle tak przedstawionego stanu faktycznego sformułowano pytanie, czy wspomniana rekompensata pieniężna otrzymywana przez spółkę od gminy z tytułu wykonywania na rzecz gminy czynności w ramach realizacji zadania własnego gminy, jest usługą podlegającą opodatkowaniu VAT.

Przedstawiając okoliczności sprawy, spółka wskazała, że w jej opinii rekompensata pozostaje poza zakresem opodatkowania VAT, gdyż wykonując zadania własne gminy spółka nie spełnia przesłanek prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT. W uzasadnieniu podkreślono wyraźne działanie na rzecz gminy oraz istotę rekompensaty – wyrównanie kosztów poniesionych w celu realizacji powierzonych działań i brak przesłanek uznania rekompensaty za wynagrodzenie za świadczone usługi.

Dyrektor KIS nie podzielił stanowiska spółki, twierdząc, że otrzymuje ona płatności w formie rekompensaty powiązane bezpośrednio z wykonywanymi przez spółkę na rzecz gminy świadczeniami.  O tym, że rekompensata stanowi zapłatę za świadczone przez spółkę na rzecz gminy konkretne usługi świadczy też to, że rekompensata uwzględnia także rozsądny zysk.

W rezultacie organ uznał rekompensatę za wynagrodzenie należne z tytułu usług świadczonych przez spółkę, a przedstawione przez nią stanowisko w wydanej interpretacji indywidualnej ocenił jako nieprawidłowe.

Po wniesieniu skargi sprawa została rozpoznana przez WSA, który nie zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora KIS i uchylił zaskarżoną interpretację, wskazując, że gmina ma prawo do utworzenia spółki, w której posiada 100% udziałów, w celu realizacji zadań gminy. Dodatkowo wskazano, że spółka komunalna nie realizuje celu zarobkowego określonego w definicji działalności gospodarczej, lecz działa na rzecz ogółu społeczności lokalnej. Nie bez znaczenia pozostaje także interpretacja art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, zgodnie z którym organy władzy publicznej oraz urzędy obsługujące te organy mogą występować jako podatnicy VAT w odniesieniu do czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Natomiast relacja pomiędzy gminą a spółką nie spełnia znamion klasycznej umowy cywilnoprawnej, lecz jest swojego rodzaju zleceniem/ zadaniem.  Podkreślono także brak wyceny czynności wykonywanych przez spółkę komunalną – rekompensata jedynie wyrównuje koszty poniesione w celu realizacji powierzonych działań.

Znaczenie w VAT

Pomimo rozbieżnej linii orzeczniczej NSA w podobnych sprawach, w analizowanej sprawie sąd przychylił się do poglądu, zgodnie z którym gmina ma prawo do zakładania spółek ze swoim 100% udziałem w celu realizacji jej ustawowych zadań. Analizując stan faktyczny i charakter świadczeń wykonywanych przez spółkę komunalną, sąd uznał, że wypłacana jej przez gminę rekompensata służy wyłącznie realizacji powierzonych zadań publicznych. Jednocześnie, z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie w tym zakresie, przy ocenie skutków VAT w podobnych przypadkach należy każdorazowo brać pod uwagę model współpracy między gminą a spółką komunalną, zasady ustalenia wynagrodzenia oraz zakres prowadzonej przez spółkę działalności komercyjnej.