VAT-marża – czy można zaufać dostawcy?

W ostatnich dniach Sąd UE[1] rozstrzygnął, czy w przypadku procedury VAT-marża należy brać pod uwagę kwestię dobrej wiary odsprzedawcy: czy można odmówić prawa do zastosowania procedury podatnikowi, który nabył towary od dostawcy w procedurze VAT-marża, jeśli potem okazało się, że dostawca nie miał prawa do zastosowania tej procedury? Odpowiedź na to pytanie jest istotna dla podmiotów stosujących procedurę VAT-marży także w Polsce.

Czy wnioski płynące z wyroku Sądu UE w sprawie T-569/25 [X-GmbH] można odnieść także do dostaw opodatkowanych na zasadach ogólnych, w zakresie zaufania do danych przekazanych przez dostawcę (np. w odniesieniu do stawki podatku)? Na to pytanie także postaram się odpowiedzieć.

Tło sprawy T-569/25

Niemiecka spółka X-GmbH prowadziła handel detaliczny i hurtowy biżuterią oraz zegarkami. Spółka stosowała w deklaracjach VAT za lata 2013–2014 procedurę marży przy odsprzedaży niektórych towarów (zegarków). W wyniku kontroli niemiecki organ podatkowy uznał, że dostawcy spółki niesłusznie zastosowali tę procedurę, ponieważ zegarki te były nowe. W rezultacie organ zakwestionował również prawo X-GmbH do rozliczenia VAT w procedurze marży. Spółka nie zgodziła się z powyższym, podnosząc, że jej dobra wiara i uzasadnione przekonanie o prawidłowości działania dostawców powinny zostać uwzględnione.

Sprawa trafiła do sądu, który zwrócił się do TSUE z pytaniem, czy przepisy unijne dopuszczają krajowe rozwiązanie, w którym dobra wiara podatnika jest oceniana wyłącznie w odrębnym postępowaniu dotyczącym ulg podatkowych, a nie już na etapie ustalania wysokości zobowiązania podatkowego.

Dobra wiara w procedurze VAT-marży według TSUE

Kwestia dobrej wiary podatnika stosującego procedurę marży była już przedmiotem orzecznictwa TSUE, które Sąd UE uwzględnił w analizowanym wyroku. W wyroku z 18 maja 2017 r. w sprawie C-624/15 [Litdana] Trybunał wyjaśnił zasady stosowania procedury marży i ochrony podatnika działającego w dobrej wierze. Wskazał, że nie można odmówić podatnikowi prawa do zastosowania tej procedury wyłącznie dlatego, że jego dostawca błędnie ją zastosował, jeżeli podatnik otrzymał fakturę zawierającą informacje o zastosowaniu procedury marży. Odmowa jest dopuszczalna, gdy organy podatkowe wykażą, że podatnik nie działał w dobrej wierze lub nie podjął racjonalnych środków, których można było od niego wymagać, aby upewnić się, że transakcja nie wiąże się z oszustwem podatkowym.

Stanowisko Sądu UE w wyroku w sprawie X-GmbH (T-569/25)

Sąd UE podkreślił, że podatnik ma prawo zastosować procedurę marży, chyba że organy udowodnią mu, że „nie działał w dobrej wierze lub nie podjął rozsądnych działań, aby upewnić się, że nie uczestniczy w oszustwie podatkowym”:

„(…) dany podatnik ma prawo zastosować procedurę marży, chyba że władze krajowe udowodnią, iż nie działał on w dobrej wierze lub że nie podjął wszelkich racjonalnych środków będących w jego mocy w celu upewnienia się, że dokonywana przez niego transakcja nie prowadzi do udziału w oszustwie podatkowym.”

Dalej Sąd UE orzekł, że rozdzielenie oceny dobrej wiary podatnika na dwa odrębne postępowania (jak to miało miejsce niniejszej sprawie) może nadmiernie utrudniać korzystanie z prawa do stosowania procedury marży, naruszając prawo podatnika do jej stosowania. W konsekwencji, Sąd UE uznał, że art. 314 Dyrektywy VAT w związku z zasadą skuteczności sprzeciwia się krajowej praktyce, która nie uwzględnia dobrej wiary podatnika na etapie ustalania zobowiązania podatkowego, lecz pozwala ją ocenić dopiero w odrębnym postępowaniu.

 

 

Znaczenie wyroku T-569/25

Co oznacza przedmiotowy wyrok dla polskich podatników? Orzeczenie stanowi doprecyzowanie i potwierdzenie tez wyroku TSUE z 18 maja 2017 r. w sprawie C-624/15 [Litdana]. Podkreśla bowiem, że organy podatkowe powinny uwzględniać dobrą wiarę podatnika już na etapie postępowania dotyczącego ustalenia zobowiązania podatkowego. Chodzi o ocenę, czy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o błędnym zastosowaniu procedury VAT-marża przez dostawcę oraz czy podjął racjonalne środki ostrożności. Jest to ważne dla podmiotów stosujących procedurę VAT-marża, ponieważ w praktyce podatnik często ma bardzo ograniczone możliwości weryfikacji (lub nie ma ich wcale), czy kontrahent prawidłowo zastosował tę procedurę.

Analizowany wyrok dotyczy specyficznej procedury obowiązującej w Niemczech. Ale w kontekście jego znaczenia dla polskich podatników powinien być rozpatrywany łącznie z orzeczeniem w sprawie C-624/15 [Litdana].  Kluczowe z polskiego punktu widzenia jest bowiem przyjęcie i potwierdzenie znaczenia działania podatnika w dobrej wierze. Wyrok Sądu UE w sprawie T-569/25 [X-GmbH] potwierdza bowiem, że nie można odmówić podatnikowi prawa do zastosowania procedury VAT-marża wyłącznie dlatego, że dostawca oparł się na błędnych informacjach uzyskanych od dostawców. Znaczenie mają dobra wiara podatnika oraz to, czy podjął on racjonalne środki, aby upewnić się, że nie uczestniczy w oszustwie podatkowym.

Czy orzecznictwo dotyczące dobrej wiary w procedurze VAT-marża można odnieść do innych zagadnień, np. możliwości zastosowania takiej samej stawki VAT jak dostawca? Wydaje się, że nie ma ku temu bezpośrednich podstaw. Procedura VAT-marża jest specyficzna, ponieważ jej zastosowanie przez podatnika zależy od spełnienia warunków dotyczących wcześniejszej dostawy, określonych w art. 314 dyrektywy VAT. Podobnej konstrukcji brakuje w przypadku np. obniżonych stawek VAT – prawo do zastosowania stawki 8% nie jest wprost powiązane z tym, czy zastosował ją dostawca. W konsekwencji wniosków z analizowanego orzecznictwa dotyczącego procedury marży nie należy automatycznie przenosić na inne zagadnienia z zakresu VAT. Niemniej jest to kolejny wyrok, w którym sąd podkreślał znaczenie badania działania podatnika w dobrej wierze dla możliwości zastosowania preferencji podatkowej, co oznacza, że zagadnienie to nabiera coraz większego znaczenia w rozliczeniach VAT.

Uwaga: wyrok Sądu UE może zostać poddany szczególnej procedurze kontroli przez TSUE. Pierwszy Rzecznik Generalny ma miesiąc od wydania wyroku na wystąpienie do TSUE z wnioskiem o poddanie wyroku kontroli.  Po upływie tego terminu wyrok nie może być zmieniony.

 

[1] Obecnie to Sąd UE orzeka w sprawach dotyczących VAT zamiast TSUE.

Facebook
LinkedIn