Nowa wersja projektu ustawy rozszerzającej kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy (PIP)

Wracamy do Państwa z najnowszymi informacjami dotyczącymi reformy Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). 

30 stycznia br. na stronie Rządowego Centrum Legislacji została opublikowana nowa wersja projektu ustawy rozszerzającej kompetencje PIP. Według aktualnej propozycji, inspektorzy nadal mają mieć prawo do wydawania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy, niemniej uprawnienie to zostało ograniczone w stosunku do wcześniejszych założeń.

Nadanie PIP uprawnień do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę stanowi jeden z tzw. kamieni milowych, od którego realizacji zależy wypłata środków z Krajowego Planu Odbudowy. To  sprawia, że ich wdrożenie jest priorytetem rządu na 2026 r. i należy oczekiwać, że projekt trafi pod obrady Sejmu jeszcze w tym kwartale. 

Poniżej przedstawiamy skrót najważniejszych założeń projektu zmian.

Dwuetapowy tryb kontroli – „bezpiecznik” dla pracodawców 

Wydanie przez okręgowego inspektora pracy decyzji o stwierdzeniu stosunku pracy (np. przy kontraktach B2B lub umowach zlecenia) nie będzie następować do razu. Kluczowym elementem procedury ma być uprzednie wydanie polecenia usunięcia zidentyfikowanych naruszeń.

Pracodawca otrzyma „szansę” na dobrowolne dostosowanie modelu współpracy (np. poprzez zmianę kwestionowanych zasad współpracy lub zawarcie umowy o pracę). Dopiero niewykonanie tego polecenia otworzy inspektorowi drogę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji o stwierdzenia istnienia stosunku pracy.

Procedura odwoławcza i zabezpieczenie sądowe 

Od decyzji inspektora będzie przysługiwać odwołanie do sądu pracy, wnoszone za pośrednictwem tego organu, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Co niezwykle istotne, odwołujący będzie zobowiązany do przedstawienia wszystkich twierdzeń i dowodów już w samym odwołaniu – późniejsze ich powoływanie może być znacząco utrudnione.   

Decyzja inspektora będzie wywoływała skutki prawne od dnia jej wydania, jednak stanie się ona wykonalna z dniem upływu terminu do wniesienia odwołania albo z dniem prawomocnego orzeczenia sądu.

Sąd będzie mógł udzielić zabezpieczenia polegającego na objęciu danej osoby ochroną przewidzianą w prawie pracy, co w praktyce może znacząco ograniczyć możliwość rozwiązania współpracy na czas trwania sporu. Dotyczyć będzie to zarówno umów zawartych na czas określony, jak i nieokreślony.

Nowość: interpretacje indywidualne PIP 

Planowane jest wprowadzenie interpretacji indywidualnych wydawanych przez PIP, na wzór tych wydawanych już obecnie przez organy podatkowe czy ZUS. Przedsiębiorcy zyskaliby możliwość wystąpienia o ocenę planowanego modelu współpracy, co mogłoby stanowić istotne narzędzie ograniczenia ryzyka reklasyfikacji stosunku prawnego.  

Ryzyka i rekomendacje 

Decyzja PIP będzie wywoływać skutki głównie na przyszłość. Nie będzie obowiązywała z mocą wsteczną, ale okręgowy inspektor pracy będzie miał uprawnienie do skierowania do sądu powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy za okres sprzed wydania decyzji.

W związku z tym procedowana reforma niesie ze sobą istotne wzmocnienie kompetencji PIP oraz – w naszej ocenie – wiązać się będzie ze wzmożoną intensywnością kontroli, czemu będzie służyć wymiana informacji pomiędzy PIP, ZUS i KAS.

W konsekwencji należy mieć na uwadze:

• ryzyko zakwestionowania modeli B2B i umów cywilnoprawnych,
• długotrwałe spory sądowe i koszty obsługi prawnej,
• potencjalne obciążenia finansowe spółki i współpracownika po uprawomocnieniu się rozstrzygnięć.  

Rekomendujemy już teraz:

• audyt kontraktów B2B i umów cywilnoprawnych pod kątem cech stosunku pracy oraz przygotowanie biznesowego uzasadnienia dla zawierania tego rodzaju umów,
• weryfikację faktycznego sposobu współpracy (praktyka vs. zapisy umowne, gromadzona dokumentacja dowodowa),
• przygotowanie wewnętrznych procedur na wypadek kontroli PIP.  

Zgodnie z projektem ustawa ma wejść  w życie po upływie 3 miesięcy od jej ogłoszenia.

Obecnie projekt pozostaje na etapie prac rządowych i nie trafił jeszcze do Sejmu.

Będziemy Państwa na bieżąco informować o dalszych postępach.   

W razie pytań lub potrzeby omówienia sytuacji w Państwa organizacji – zapraszamy do kontaktu:

lub Państwa doradcą z MDDP.

Niniejszy Tax Alert nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy spółka doradztwa podatkowego spółka akcyjna nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie informacji zawartych w komunikacie bez wcześniejszego zasięgnięcia opinii doradców prawnych lub podatkowych.

***
Po #WIĘCEJ informacji zapraszamy na naszą stronę >>
PIT – doradztwo podatkowe MDDP oraz
Doradztwo podatkowe B2B.